De kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater in Nederland voldoet nog niet overal aan de Europese normen. Om dit te verbeteren, is er mestbeleid van kracht. Om de effecten van dit beleid te volgen, monitort het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) de waterkwaliteit op landbouwbedrijven en de landbouwpraktijk.

De invloed van mest op het grondwater is het beste te onderzoeken in ondiep grondwater. Maar in de Lössregio in het heuvelachtige Zuid-Limburg zit het grondwater vaak heel diep, tientallen meters onder het oppervlak. Daarom wordt daar meestal in het bodemvocht gemeten. Het bodemvocht is het water dat zich in de poriën tussen bodemdeeltjes bevindt: tussen het oppervlak en het dieper liggende grondwater in.

Naast het LMM meten andere partijen in de Lössregio hoeveel nitraat er in het bodemvocht zit. Zij gebruiken daarvoor andere methoden dan het LMM en komen soms tot andere resultaten. Het RIVM onderzocht welke processen er spelen bij verschillende meetmethoden en hoe die de gemeten waterkwaliteit beïnvloeden. Ook onderzocht het RIVM hoe betrouwbaar en vergelijkbaar de metingen van het LMM zijn.

Hieruit blijkt dat de metingen van het LMM een betrouwbaar beeld geven van de waterkwaliteit in de Lössregio. Het meetprotocol van het LMM hoeft niet te worden aangepast. De LMM-meetmethoden laten goed zien hoe de waterkwaliteit in de loop van de tijd verandert (trend) en hoe het er nu precies voor staat (toestand).

Dit onderzoek is nuttig voor onderzoekers en beheerders die meten welke stoffen, vooral nitraat, er in het bodemvocht zitten. Het brengt de resultaten samen van de onderzoeken naar de meetmethoden van het LMM die tussen 2014 en 2025 zijn gedaan. De onderzoeken keken naar de invloed van de manier waarop de grond wordt verzameld en behandeld, en waarop het water uit de grond wordt gehaald, op de gemeten waterkwaliteit.

The quality of the groundwater and surface water does not yet meet European standards in the Netherlands. To improve this a minerals policy is in place. To monitor the effect of policy, the Minerals Policy
Monitoring Programme has been monitoring the water quality at farms since 1992.

The impact of fertiliser on groundwater is best measured in shallow groundwater, but in the Loess region in hilly southern Limburg, the groundwater is often located tens of metres below the surface. This is why measurements are usually taken in soil moisture in this region. Soil moisture is the water in the pores between soil particles and is found in between the surface level and the groundwater.

Besides the Minerals Policy Monitoring Programme, there are other monitoring networks in the Loess region that measure the amount of nitrate in soil moisture. They use other methods and sometimes arrive at different results. RIVM has studied the reasons for these differences, and how reliable and comparable the measurements of the Minerals Policy Monitoring Programme are.

This has shown that the Minerals Policy Monitoring Programme measurements provide a reliable view of the water quality in the Loess region: the measurement protocol does not need to be adjusted. The measurement method is well suited to showing water quality changes over time (trend), as well as the current situation (status).

This study is useful for researchers and managers of monitoring networks that measure the amounts of substances, primarily nitrate, in soil moisture. It brings together the results of research into the Minerals Policy Monitoring Programme's measurement methods conducted between 2014 and 2025, which explored whether the manner of collecting and treating the soil, and the manner of extracting water from it afterwards, impacts the measured water quality.